Przejścia dla pieszych to miejsca, w których bardzo często dochodzi do wypadków. Wynikają one głównie z nieuwagi uczestników ruchu, a także nadmiernej prędkości kierowców zbliżających się do pasów. Poznaj aktualne przepisy prawa związane z pierwszeństwem na przejściach. Dowiedz się, jak powinni zachowywać się piesi oraz kierowcy, aby poprawić bezpieczeństwo.
- Przejście dla pieszych – najważniejsze definicje w kodeksie ruchu drogowego
- Wypadki na przejściach dla pieszych – statystyki
- Pierwszeństwo na pasach w 2026 roku – o czym trzeba pamiętać?
- Czy kierowca zawsze musi ustąpić pierwszeństwa pieszemu?
- Jakie są kary za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu?
- Źródła
- Podsumowanie
Przejście dla pieszych – najważniejsze definicje w kodeksie ruchu drogowego
Najważniejsze zasady dotyczące poruszania się po drogach oraz w ich obrębie są określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Tam można także znaleźć szczegółowe definicje poszczególnych pojęć. Powinien je znać każdy uczestnik ruchu, gdyż pozwalają w odpowiedni sposób interpretować przepisy prawa.
Kim jest pieszy? Zgodnie z art. 2 pkt 18 wspomnianej ustawy to osoba znajdująca się poza pojazdem na drodze, na której nie wykonuje robót lub innych czynności określonych odrębnymi przepisami. Pieszy może także prowadzić, ciągnąć lub pchać rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy i podręczny oraz inwalidzki, a także poruszać się na nim. Jest to także dziecko do 10. roku życia jadące na rowerze pod opieką osoby dorosłej.
Czym jest przejście dla pieszych? Zgodnie z kodeksem ruchu drogowego to powierzchnia jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska, które zostało przeznaczone do przekraczania jej przez pieszych oraz ma niezbędne oznakowania.
Wypadki na przejściach dla pieszych – statystyki
Według danych Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji w 2025 r. w wyniku nieustąpienia pierwszeństwa pieszym na przejściach doszło do 2 530 wypadków. To 12,1% wszystkich zdarzeń tego typu. W ich wyniku zginęło 112 osób, a 2 512 zostało rannych.
Wypadki wynikają głównie z braku uwagi i rozproszenia kierowców, którzy np. korzystają z telefonów podczas jazdy, a także nadmiernej prędkości utrudniającej zauważenie pieszego i wydłużającej drogę hamowania. Niekiedy wina leży także po stronie osób chcących przejść przez jezdnię – jeśli wchodzą na pasy bez wcześniejszego upewnienia się, że mogą to bezpiecznie zrobić, nie dają prowadzącym pojazd czasu na reakcję.
Pierwszeństwo na pasach w 2026 roku – o czym trzeba pamiętać?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami pieszy znajdujący się na przejściu ma pierwszeństwo przed pojazdami, ale z wyłączeniem tramwajów. Co ważne, dotyczy to również osób wchodzących na pasy. Oznacza to, że kierowca zbliżający się do przejścia ma obowiązek przepuścić nie tylko pieszego przechodzącego przez nie, ale również tego, który na nie wchodzi.
Ta ostatnia kwestia niekiedy budzi wątpliwości kierowców. W jaki bowiem sposób interpretować zapis mówiący o „pieszym wchodzącym na przejście”? Według uzasadnienia Sądu Okręgowego w Gdańsku wydanego w sprawie nieustąpienia pierwszeństwa, pieszy wchodzący na pasy to osoba znajdująca się poza nimi (np. na chodniku lub poboczu), która znajduje się blisko nich i za chwilę na nie wejdzie. Jego zachowanie musi jednoznacznie wskazywać, że kieruje się w stronę przejścia i za moment się na nim znajdzie.
Bardzo ważne jest zachowanie zdrowego rozsądku zarówno przez kierowców, jak i pieszych. Pierwsi z nich powinni zachować szczególną ostrożność, gdy zbliżają się do przejścia. Zaleca się zmniejszenie prędkości oraz baczne obserwowanie otoczenia, aby w porę zauważyć ewentualną obecność pieszego znajdującego się na pasach lub chcącego na nie wejść.
Ważne! Niedozwolone jest wyprzedzanie na przejściu oraz bezpośrednio przed nim. Nie wolno także omijać pojazdu, który zatrzymał się, aby ustąpić pierwszeństwa pieszemu.
Mimo iż przepisy stawiają pieszych w uprzywilejowanej pozycji, oni także muszą zachować szczególną ostrożność na pasach i w ich pobliżu:
- przed wejściem na przejście powinni upewnić się, że mogą to bezpiecznie zrobić, a zbliżające się pojazdy mają możliwość zatrzymania,
- zabronione jest wchodzenie bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd, gdy kierujący nie ma realnej szansy na wyhamowanie,
- zabronione jest korzystanie z telefonów czy innych urządzeń elektronicznych w sposób uniemożliwiający lub ograniczający możliwość obserwacji tego, co dzieje się na drodze.
Zarówno kierowcy, jak i piesi powinni zachować ostrożność, gdy zbliżają się do przejść z ograniczoną widocznością, np. zasłoniętych przez zaparkowane pojazdy czy krzewy.
Czy kierowca zawsze musi ustąpić pierwszeństwa pieszemu?
Mimo obowiązku ustąpienia pierwszeństwa pieszym kierowcy nie zawsze muszą to robić. Nie jest to niezgodne z prawem, gdy:
- pieszy nagle wkroczy na jezdnię, mimo że nie sygnalizował wcześniej takiego zamiaru, np. przechodził obok przejścia i nagle zmienił kierunek, a pojazd znajdował się tuż przed zebrą,
- wejdzie na pasy mimo czerwonego światła.
Pamiętaj! W sytuacji, gdy pieszy wtargnie na pasy i nie zachowa odpowiedniej ostrożności, to on będzie winny ewentualnej kolizji.
21 września 2022 r. znowelizowane przepisy wprowadziły do kodeksu ruchu drogowego nowe pojęcie, jakim są pasy sugerowane. Czym różnią się od standardowych przejść? Są to miejsca nieoznakowane, ale dostosowane techniczne do tego, aby przekroczyć jezdnię, drogę rowerową lub torowisko. Takie pasy mają oznaczenia fakturowe oraz lekko obniżone krawężniki. Niekiedy są wyposażone w wysepki oraz oświetlenie. Jednak w ich pobliżu nie ma znaku pionowego D-6 lub D-6a oraz oznakowania poziomego P-10 w postaci pasów namalowanych na jezdni.
Takie miejsca mają jedynie ułatwiać przechodzenie na drugą stronę, ale nie dają pieszym pierwszeństwa. Muszą oni przepuścić pojazdy znajdujące się na sugerowanym przejściu lub zbliżającego się do niego.
Jakie są kary za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu?
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu jest zagrożone mandatem w wysokości 1 500 zł oraz 15 punktami karnymi. To najwyższa jednorazowa kara, jaką można otrzymać za wykroczenie drogowe.
Nowelizacja przepisów z dnia 17 września 2022 r. wprowadziła pojęcie recydywy. To popełnienie tego samego wykroczenia po raz kolejny w ciągu ostatnich 24 miesięcy. W przypadku ponownego nieustąpienia pierwszeństwa na pasach kierowca może otrzymać mandat w wysokości 3 000 zł i 15 punktów karnych.
Ważne! Od 1 czerwca 2021 r. pieszy podczas przechodzenia przez przejście lub torowisko nie może korzystać z telefonu komórkowego. Ogranicza to jego możliwość obserwacji otoczenia. Złamanie tego zakazu skutkuje mandatem w wysokości 300 zł.
Źródła
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
- https://pwkancelaria.pl/baza-wiedzy/kim-jest-pieszy-wchodzacy-na-przejscie-dla-pieszych-sad-odpowiedzial-na-to-pytanie/
Podsumowanie
- Pieszy jest osobą, która znajduje się poza pojazdem na drodze. Może on także prowadzić, ciągnąć lub pchać m.in. rower czy wózek dziecięcy. Za pieszego uznaje się również osobę na wózku inwalidzkim i dziecko przed ukończeniem 10 lat, które jedzie rowerem w obecności dorosłego.
- Przejście przez jezdnię, drogę dla rowerów lub torowisko jest możliwe wyłącznie na przejściu dla pieszych. Musi być ono odpowiednio wyznaczone oraz oznakowane.
- Pieszy ma pierwszeństwo na przejściu nie tylko wtedy, gdy już po nim idzie, ale także, gdy zaczął na nie wchodzić lub zamierza to zrobić. Musi jednak ustąpić pierwszeństwa tramwajom.
- Nie tylko kierowcy muszą zachować szczególną ostrożność podczas zbliżania się do przejść. Dotyczy to także pieszych.
- Od 21 września 2022 r. stosuje się także przejścia sugerowane. Nie mają one standardowych oznaczeń, a jedynie są wyposażone w pewne udogodnienia, które mają ułatwić przechodzenie na drugą stronę. Piesi nie mają jednak na nich pierwszeństwa.
- Kierowca, który nie ustąpi pierwszeństwa pieszemu na przejściu, może zostać ukarany mandatem w wysokości 1 500 zł oraz otrzymać 15 punktów karnych. Jeśli popełni to wykroczenie ponownie w ciągu kolejnych 24 miesięcy, to kara wzrasta do 3 000 zł.
- Pieszy przechodzący przez przejście nie może korzystać z telefonu komórkowego. Grozi za to mandat w wysokości 300 zł.
